Het Agrarisch Kennis- en Innovatiesysteem (AKIS) is het geheel van organisaties, mensen en hun onderlinge verbindingen die zich bezighouden met het ontwikkelen, delen en toepassen van kennis in de landbouw en tuinbouw. Het gaat dus niet alleen om onderzoekers of adviseurs, maar ook om boeren, ketenpartijen, belangenorganisaties en andere erfbetreders. Samen vormen zij een netwerk dat boeren en tuinders ondersteunt bij besluitvorming, probleemoplossing en innovatie.
Dossier
AKIS
Wat is AKIS
AKIS in Nederland
Nederland beschikt over een sterk en innovatief AKIS en staat internationaal bekend als koploper in technologische vooruitgang, kennisintensieve landbouw en nauwe samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Deze combinatie maakt het Nederlandse AKIS dynamisch en vooruitstrevend. Toch is het Nederlandse systeem vaak versnipperd.
AKIS in Europa
AKIS is niet alleen een Nederlandse ontwikkeling. Alle EU-lidstaten zijn verplicht een strategie te ontwikkelen om hun kennissystemen te versterken. In heel Europa zoeken landen naar manieren om kennis beter te organiseren en beschikbaar te maken. De EU stimuleert dit via projecten, netwerken en verplichtingen in het GLB. Een sterk Europees AKIS zorgt voor grensoverschrijdende kennisdeling en versnelt daarmee innovatie.
Missiebeleid AKIS
Het algemene innovatiebeleid is gericht op het genereren, toepassen en verspreiden van nieuwe ideeën op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau. Deze kennis en innovatie spelen zich af binnen én tussen verschillende beleidsdomeinen, zoals wetenschap, economie en sectorale beleidsvelden. Het missiebeleid binnen AKIS stuurt expliciet op duidelijk afgebakende, ambitieuze missies. Deze missies bestaan uit een samenhangende portfolio van projecten en zijn gericht op het stimuleren van cross-sectorale en transdisciplinaire innovatie. Dit vraagt om gezamenlijke beleidsontwikkeling en actieve coördinatie tussen overheden, kennisinstellingen en praktijkpartijen.
Kennisplatforms
Steeds meer kennis is digitaal beschikbaar. Zo biedt Groen Kennisnet een vrij toegankelijke database met kennis en innovaties uit Nederland. Op Europees niveau bundelt het EU FarmBook praktijkgerichte informatie uit landbouwprojecten in heel Europa. Samen zorgen deze platforms ervoor dat kennis niet versnipperd raakt, maar makkelijker toegankelijk wordt voor boeren, docenten en adviseurs. Een overzicht van resultaten vind je op modernAKIS. Ook kan je je als actor aanmelden bij AKISconnect.
Uitdagingen
Het Nederlandse AKIS is sterk, maar tegelijkertijd gefragmenteerd. De uitdaging zit in het verbinden van de verschillende sub-AKIS, het toegankelijker maken van kennis en het versterken van samenwerking tussen onderzoek, onderwijs, praktijk en beleid. Een belangrijk aandachtspunt is dat kennis niet alleen ontwikkeld wordt, maar ook op het juiste moment en in de juiste vorm bij de gebruiker terechtkomt.
Projecten en initiatieven
Projecten spelen een belangrijke rol in het zichtbaar maken van AKIS in de praktijk. Zo liet het Europese project NEFERTITI zien hoe praktijkdemonstraties kennisdeling kunnen versnellen. In de tuinbouwsector organiseerde WUR een verdiepende workshop over AKIS, die concrete aanbevelingen opleverde. Ook op lokaal niveau ontstaan waardevolle netwerken: van buurtschappen die kennis uitwisselen tot grote samenwerkingen zoals het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer.
ModernAKIS
Het Europese modernAKIS-project is een Horizon Europe-initiatief dat agrarische kennis- en innovatiesystemen (AKIS) in Europa wil versterken en moderniseren. Het project ondersteunt samenwerking, kennisdeling en capaciteitsopbouw tussen onderzoek, onderwijs, advies, beleid en praktijk, zodat innovaties sneller hun weg vinden naar boeren en andere gebruikers. In Nederland richt modernAKIS zich specifiek op het beter verbinden van partijen binnen het AKIS, het verminderen van versnippering en het verbeteren van de kennisdoorstroming tussen projecten, adviseurs en ondernemers.