De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW), die sinds 2000 van kracht is, schrijft voor dat de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater schoner moet. Door verschillende inspanningen is het water ook wel schoner geworden, maar het is nog niet genoeg, zo is te lezen in een reeks van drie artikelen in vakblad 'De Waterspiegel'. De kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater staat onder druk, zegt Rob van Tilburg van Natuur & Milieu. Hij ziet vooral een probleem door mest en bestrijdingsmiddelen afkomstig uit de landbouw.

Ongewenste stoffen

Roy Tummers van de Vereniging voor Energie, Milieu en Water (VEMW) noemt andere problemen: zo neemt de hoeveelheid zoet water af door onder andere de klimaatveranderingen en verzilting. Daarnaast zitten er te veel ongewenste stoffen in het water, zoals geneesmiddelenresten, nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen. Claude van Dongen van LTO Nederland zegt dat boeren, als gebruikers van oppervlaktewater en grondwater, zelf ook belang hebben bij schoon water. Maar tegelijkertijd zorgen ze ook voor verslechtering door uit- en afspoeling van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Boeren hebben daarom een complexe verhouding met waterkwaliteit.

Tummers ziet dat de KRW effect heeft, want het water wordt schoner. De KRW heeft bovendien gezorgd voor een toenemend bewustzijn van het belang van goed water, ook bij boeren, aldus Claude Van Dongen. Binnen het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer, dat door de agrarische sector is geïnitieerd, zijn veel maatregelen genomen. Veel boeren kijken hoe ze bedrijfsprocessen kunnen verbeteren zodat emissies van nutriënten en bestrijdingsmiddelen verminderen. Hij benadrukt dat die maatregelen wel bedrijfsmatig verantwoord moeten zijn.

Riooloverstort

Van Tilburg van Natuur & Milieu vindt dat de landbouw schoner moet produceren. Waterkwaliteit moet in het landbouwbeleid worden meegenomen zodat milieuschade wordt beprijsd. Hij denkt dat je zo voor je biologische landbouw of kringlooplandbouw een goed verdienmodel kunt creëren. Van Tilburg maakt zich zorgen over de waterkwaliteit. Een derde van het Nederlandse oppervlaktewater wordt helemaal niet gemonitord, zegt hij. En de de kwaliteit van het oppervlaktewater in de KRW-wateren, die wel worden gemeten, voldoet maar voor 1% aan de waterkwaliteitsrichtlijnen.

Een zorg die door alle drie zegslieden wordt gedeeld is de verontreiniging door ongecontroleerde riooloverstorten. Van Tilburg denkt dat gemeenten veel kunnen doen door bebouwde gebieden meer klimaatbestendig te maken, hemelwaterstromen af te koppelen van het riool en te zorgen voor minder verharding. Voor boeren is een riooloverstort een probleem, zegt Van Dongen. Als er rioolwater ongezuiverd gespuid wordt in het oppervlaktewater (bij grote hoosbuien), kan dat water niet worden gebruikt voor beregening of als drinkwater voor vee: "Met het oog op de klimaatverandering en de grotere extremen in neerslag is het belangrijk dat hier een oplossing voor wordt gevonden."

Het water moet schoner