Tussentijdse rapportage PPS Groenbemesters na twee jaar groenbemesters : groenbemesters, de onmisbare schakel voor robuuste kringlooplandbouw
Groenbemesters kunnen de bodemgezondheid en daarmee de opbrengst van hoofdgewassen verbeteren, maar afhankelijk van het management ook verslechteren. Kennis over de effecten van groenbemester-management is daarom cruciaal. Over late inzaai, het inwerken na de winter en het minder intensief inwerken van groenbemester is nog weinig bekend. In de PPS Groenbemesters wordt onderzocht hoe keuze van familie en soort, zaaimoment en inwerkmoment en -methode op verschillende grondsoorten invloed hebben op bodemkwaliteit en gewas opbrengst. In deze rapportage worden de eerste resultaten na twee seizoenen groenbemesters gedeeld.
Kennis en ervaringen rondom bodemverdichting breed beschikbaar - Groen Kennisnet
Hoe voorkom je bodemverdichting en wat kun je doen om het op te lossen? Een aantal marktpartijen heeft binnen een Kennis op Maat-project (2022-2025) gewerkt aan antwoorden in de vorm van animaties, filmpjes, presentaties en achtergronddocumenten. Hierin is aandacht voor de oorzaken, de detectie, de gevolgen, het herstel, de preventie en het sociaal-economisch krachtenveld van bodemverdichting.
BetereBomen: Niet bang voor populieren, maar maak wel de juiste keuze
Populieren zijn een van de best koelende bomen. Door hun grootte en hun vermogen om snel groen te maken, zijn het zeker ook in de bebouwde omgeving geschikte bomen. Mits je de goede selecties kiest. Juist daar is het in het verleden misgegaan, waardoor de populier ten onrechte een slechte naam heeft gekregen. Kies de goede selecties en wees niet bang voor grote populieren.
AgroforestryBlueprint deel 26: In het koudste seizoen wordt veerkracht geboren
Korte video over werken met een rupsbandtractor waarmee ook bij sneeuwval agrosforestryprojecten kunnen worden aangelegd met minimale bodemverdichting. Agroforestrysupplies en het Louis Bolk Instituut zetten zich beiden in voor landbouwsystemen die opschaalbaar zijn in Nederland. Hierin hebben ze een afzonderlijke maar elkaar aanvullende rol. Beide partijen lopen wat betreft agroforestry in hun eigen werkveld voorop en zien AgroforestryBlueprint als dé manier om hun impact te vergroten. (Engelse ondertiteling)
Toekomstonderzoek stikstof en waterkwaliteit : Bronnen, verliesroutes en impact van stikstof in provincie Zuid-Holland
In opdracht van de Provincie Zuid-Holland is de inhoudelijke relatie tussen natuur, stikstofbelasting en waterkwaliteit (chemisch en ecologisch) in beeld gebracht. De focus ligt daarbij op de interactie tussen maatregelen voor stikstof enerzijds en waterkwaliteit anderzijds. Hoe kunnen deze elkaar versterken of juist beperken? Hoe kan de landbouw zo vorm krijgen dat het een duurzaam toekomstperspectief heeft voor zowel de agrarische sector als ook de kwaliteit van natuur? Dit toekomstonderzoek schetst hiermee een inhoudelijk onderbouwd lange-termijn perspectief voor de landbouw in de provincie.
Voorkomen van bodemverdichting met landbouwmachines in de akker- en tuinbouw
De afgelopen jaren zijn er diverse mechanisatieconcepten ontwikkeld om de verdichting van de ondergrond te voorkomen. Denk aan lagedrukbanden, rupsen, meerdere assen, rijpadenteelt, spreidas, autonome voertuigen, bulktransport met overlaadwagens en veel meer. De vraag blijft echter vaak welke maatregelen nu echt werken om de verdichting van de ondergrond tegen te gaan en welke met name worden gebruikt om meer draagkracht te creëren om nog grotere gewichten op het land te kunnen brengen. Ook blijven er nog veel vragen over de richting waarin de mechanisatie zich moet ontwikkelen om de trend naar steeds zwaardere machines om te buigen. Dit was de reden om in het kader van het KOM-project (Kennis op Maat) over preventie en herstel van bodemverdichting in land- en tuinbouw onderzoek te doen naar de rol van mechanisatie bij de preventie van bodemverdichting. Dit onderzoek geeft praktische handvatten aan boeren en loonwerkers om te bepalen welke mechanisatieconcepten kunnen helpen om bodemverdichting te voorkomen.
Checklist voor samenwerken bloembollen op huurland : duurzame afspraken voor een vruchtbare toekomst
Dit onderzoek gaat over de samenwerking tussen bollentelers en landverhuurders (akkerbouwers en veehouders) in Nederland. De bollenteelt is sterk afhankelijk van huurland vanwege de vereiste ruime vruchtwisseling, wat een afhankelijkheidspositie creëert. Uit interviews met bedrijven en groepsdiscussies blijkt dat huidige samenwerkingen voornamelijk draaien om praktische afspraken, zoals huurprijs, teeltperiode en werkzaamheden, vaak mondeling geregeld en gericht op de korte termijn. Afspraken over duurzaam bodembeheer en langetermijnplanning blijven bij nieuwe relaties vaker onderbelicht dan bij bestaande relaties. Communicatie wordt als cruciale succesfactor benoemd: directe gesprekken leiden tot beter wederzijds begrip en gezamenlijke oplossingen. Als praktisch hulpmiddel is een checklist ontwikkeld die beide partijen ondersteunt bij het maken van heldere afspraken over doelen, bodemkwaliteit, bemesting, gewasbescherming en communicatie. Het rapport concludeert dat investeren in duurzame samenwerkingsvormen essentieel is voor het behoud van winwinsituaties in een sector onder toenemende druk van regelgeving, klimaatverandering en grondschaarste.
‘Met autonome trekker optimale moment pakken’ - Precisielandbouw voor alle telers
Autonome trekker voor Ruiter-Wever onderdeel totale bedrijfsvoering
Potentieel in tarweopbrengst blijft onbenut : onderzoek : productiviteit kan beter
De tarweopbrengsten in het noordwesten van Europa zijn al jaren opvallend stabiel, ondanks dat het gewas zelf nog ruimte heeft om meer te produceren. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR), waarvan de resultaten onlangs gepubliceerd zijn in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Food.
Bodemverdichting vs. beworteling : de rol van penwortelende planten bij bodemverdichting in voedselbossen
Voormalige landbouwgronden die worden omgevormd tot voedselbossen krijgen vaak te maken met uiteenlopende uitdagingen, waarvan bodemverdichting een van de meest voorkomende is. Deze verdichting is veelal het gevolg van begrazing of langdurig gebruik van zware landbouwmachines, waardoor de bodem onder herhaalde mechanische belasting is samengedrukt. Hoewel op akkerland wordt geploegd voor een luchtige bodem aan de oppervlakte, leidt dit proces vaak tot de vorming van een ploegzool: een verdichte bodemlaag die zich bevindt op 25 centimeter onder het maaiveld. Dit zorgt ervoor dat planten minder diep kunnen wortelen, water minder goed kan infiltreren en de capillaire werking van de bodem verstoord raakt. Spontaan groeiende penwortelende planten, zoals distel en zuring, worden vaak gezien als oplossing. Deze zouden met hun krachtige wortelstelsel door de verdichte laag heen dringen en de bodem losser maken. Dit proces zou theoretisch bijdragen aan verbeterde groeimogelijkheden voor andere plantensoorten binnen het voedselbos en daarmee aan de ontwikkeling van een functioneel bodemsysteem.In dit onderzoek is gekeken naar de locatie en diepte waarop bodemverdichting wordt waargenomen in de voedselbossen waar bij aanplant geen voorbereidende maatregelen zijn getroffen om bodemverdichting te verminderen. Verder is geanalyseerd in hoeverre spontaan voorkomende penwortelende planten bijdragen aan het doorbreken van verdichte bodemlagen. De diepte van de bodemverdichting is gemeten met behulp van een penetrometer. Uit het onderzoek is gebleken dat penwortelende planten bij een verdichte bodem wortelvervormingen vertonen, waardoor hun vermogen om verdichte lagen effectief te doorbreken beperkt is. In tegenstelling hiermee is bij twee voedselbossen waar voorafgaand aan de aanplant diepgewoeld is geen ondiepe bodemverdichting aangetroffen. Op basis van deze bevindingen wordt aanbevolen om bij sterke bodemverdichting (> 3 MPa) voorafgaand aan de aanplant diep te woelen tot 90 centimeter onder het maaiveld. Dit bevordert een diepere en stabielere wortelontwikkeling van voedselbosplanten.
Onland ploegen: minder bodemverdichting op zware klei
Onland ploegen (naast de voor rijden, bovenover rijden) kan helpen om bodemverdichting (ondergrondverdichting) te beperken. Tijdens deze demo op Flevolandse zware grond in Zeewolde lieten we meerdere ploegen naast elkaar zien: Ermo, Koeckhoven, Kuhn, Kverneland, Lemken.
Energietransitie in de landbouw : een verkenning van emissiereductie, duurzame energieproductie en energiehubs op landbouwbedrijven
De energietransitie in de landbouw heeft al een stevige start gemaakt. Duizenden landbouwbedrijven zoeken naar mogelijkheden om energie te besparen en zelf op te wekken. In 2023 leverde ruim twaalf procent van de landbouwbedrijven opgewekte energie aan derden. Dit betekent echter niet dat de gehele transitie eenvoudig gerealiseerd kan worden. Sommige technieken zijn nog in de pilotfase, vergunningen kunnen lastig zijn, sommige technieken hebben een bepaalde schaalgrootte nodig, en op diverse onderdelen lijkt het huidige stimuleringskader en het verdienmodel onvoldoende om alle akkerbouw en veehouderijsectoren in de volle breedte mee te nemen met deze transitie. Ook belangrijk is dat binnen de landbouw een milieutransitie gaande is: emissies van stikstof naar de lucht, nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen naar grond- en oppervlaktewater moeten verder verminderd worden, om natuur in Nederland een kans te geven om zich te herstellen en landschapskwaliteit te borgen. In deze verkenning is gestart met een quickscan van energieactiviteiten in de landbouw. Vervolgens zijn zes sporen nader verdiept: energiebesparing, fossielvrije werktuigen en installaties, stroom vanuit wind en zon, vergisting van mest, waterstof en energiehubs. Voor deze sporen is een inschatting gemaakt van de mogelijke impact op het verminderen van broeikasgasemissie en van de technische en maatschappelijke readiness levels. Ten slotte is het stimuleringskader voor de energietransitie in de landbouw nader onderzocht en zijn de zes sporen voorzien van een beoordeling op factoren die van belang zijn voor een brede maatschappelijk acceptatie.
Verkenning KPI Bodemverstoring : een eerste aanzet tot het vormen van een integrale bodemverstoringsindex
Dit rapport heeft als doel te verkennen hoe er naar een KPI bodemverstoring toegewerkt kan worden, als onderdeel van de KPI-kernset. In de KPI-kernset is bodem een van de hoofddoelen met verbeteren van bodemstructuur en bodembeheer en verbeteren van biodiversiteit als subdoelen. Aan deze doelen zijn vooral de KPI’s organische stof en bodembedekking gekoppeld. Deze KPI’s voldoen redelijk tot goed aan de kwaliteitseisen van KPI’s maar dekken slechts deels de subdoelen rond bodemstructuur en bodembiodiversiteit. Specifiek voor het verbeteren van bodemstructuur lijken er mogelijkheden om naar de bodemverstoring te kijken door grondbewerkingen en berijding (Hoogmoed et al., 2026). In dit rapport worden de effecten verkend van verschillende grondbewerkingen en berijdingen met de factoren die de grootte van de verstoring beïnvloeden. Ook een eerste verkenning van meetbaarheid, controleerbaarheid, en scoreberekening wordt in deze verkenning gedaan aan de hand van gesprekken met, en beoordeling door, experts in combinatie met literatuuronderzoek. Ook wordt er in de discussie en conclusie geëvalueerd of deze KPI voldoet aan de gestelde eisen voor nieuwe KPI’s.
Teelt verduurzamen samen met Farm Frites : aardappelen : Zeeuwse telers werken met kritische prestatie-indicatoren
Akkerbouwers Rudi en Dominique Cammaert merken dat het denken vanuit productie opschuift naar plantgezondheid. Samen met aardappelverwerker Farm Frites zetten zij stappen naar een toekomstbestendige en regeneratieve teelt.
Datagericht boeren
Afgelopen jaar hebben we een aantal avonden met agrariërs gesproken over datagericht boeren. Naast de technische uitdagingen, hebben we ook gediscussieerd over data-interpretatie. Voor die technische uitdagingen liggen er wel oplossingen klaar, maar juist op het gebied van interpretatie liggen er nog grote vragen. Deze zijn grofweg te verdelen in de volgende thema’s: Ruimtelijke variatie, Bodemleven, Van meten naar acteren.
AgXeed AgBot 5.115T2 - Vermuë Akkerbouw : NPPL-rapportage 2025
In 2025 is onder de vlag van de Nationale Proeftuin Precisielandbouw een jaar lang gewerkt met de AgXeed AgBot 5.115T2 door Vermuë Akkerbouw. Het doel van deze inzet was om in beeld te brengen welke activiteiten de AgBot uit kan voeren op een representatief Nederlands akkerbouwbedrijf. Ook was er aandacht voor drempels en wensen bij de adoptie van de techniek op het bedrijf en het uitwerken en oppakken van oplossingsrichtingen. Dit rapport geeft een verslag van de activiteiten en inzetbaarheid van de AgBot bij Vermuë Akkerbouw.
Roadmap ‘Drones naar de Boerenpraktijk’
De Nederlandse landbouw staat voor grote uitdagingen: arbeidstekorten, de noodzaak om emissies te verminderen, bodemkwaliteit te herstellen en biodiversiteit te verbeteren. Drones worden steeds vaker gezien als een veelbelovende oplossing om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Toch blijft de grootschalige toepassing van drones in de praktijk achter, ondanks talrijke initiatieven in het afgelopen decennium. Om hier verandering in te brengen, heeft Wageningen Research, in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LVVN), deze roadmap ontwikkeld die de kansen, belemmeringen en mogelijke ontwikkelpaden voor dronegebruik in de landbouw in kaart brengt.
Mechanisch schoffelen wint terrein in boomkwekerij : Welke schoffelmachines zijn beschikbaar voor boomkwekers? De belangrijkste systemen op een rij
De mogelijkheden voor chemische onkruidbestrijding worden steeds beperkter. Tegelijkertijd kampen veel boomkwekers met hoge arbeidskosten en een tekort aan personeel. Daardoor groeit de belangstelling voor mechanische onkruidbestrijding. Schoffelmachines spelen daarbij een steeds grotere rol. Schoffelmachines spelen daarin een steeds belangrijkere rol.
2. Vermindering afspoeling door perceelsinrichting
Afspoeling vanaf het perceel is een belangrijke route waarlangs gewasbeschermingsmiddelen in de sloot terecht komen. Afspoeling wordt meestal veroorzaakt door bodemverdichting, in combinatie met een hogere grondwaterstand en/of flinke regenbuien. Er is extra kans op afspoeling als ondernemers greppels naar de sloot graven om het water kwijt te raken. Met het afspoelend regenwater komen mogelijk ook gewasbeschermingsmiddelen in de sloot, die daar normoverschrijdingen kunnen veroorzaken. Een aantal praktische maatregelen om afspoeling te verminderen of te voorkomen staan op deze kaart.