Betrokken partijen

De ontwerpstudie die hoofdzakelijk in 2024 is uitgevoerd, is op 24 januari 2025 formeel afgerond middels een integrale eindrapportage die na goedkeuring vanuit de subsidie-verlening publiek zal worden, o.a. op de website van de Stichting I-VEE (penvoerder; I-VEE rapport 2025-00001; binnenkort ook beschikbaar op www. i-vee.nl). De studie die is uitgevoerd in nauwe samenspraak met WUR-Agrotechnologie, 2 veehouders uit het gebied en Advies-ID, heeft geleid tot een vervolg-aanvraag, die op 10 maart 2025 is ingediend met als titel: ‘Een experimenteerlocatie voor doelsturing in de melkveehouderij’. De beide veehouders en betrokken instanties uit de ontwerpfase hebben zich opnieuw gecommitteerd. Naast een grotere groep veehouders, is het team uitgebreid met de adviseurs van Boerenverstand en Y's this? Onderzoek en Advies, en daarnaast Gispoint en Vet for Life.

De ontwerpfase

Voor het ontwerp van DOES lag de focus op het real-time meten van stalemissies van ammoniak en methaan, met een doorkijk naar bronnen elders op het bedrijf. Doel was om zo breed mogelijk toepasbare oplossingen voor stalemissies van ammoniak en/of methaan met real-time metingen en demonstratie te ondersteunen, gericht op een maximale bijdrage aan de regionale opgaven op het gebied van vermindering van de problematiek van stikstof (ammoniak) en klimaat (methaan) in de regio Eemvallei. Binnen DOES streefden we naar een methodiek die uitgaat van 1, maximaal 2 centrale in de stal aanwezige meetpunten en deze verder uitwerken, optimaliseren en valideren, o.a. tegen de formele infrastructuur voor stalemissies op De Marke, of een vergelijkbare locatie. Uiteindelijk kan deze methode dan worden toegepast als een snel inzetbare screeningsmethode voor het effect van een verscheidenheid aan maatregelen op stalemissies in de regio. Dit als voorportaal van een formeel meet- en monitoringstraject, wanneer blijkt dat der door de veehouders aangedragen aanpak voor stalemissie-beperking met de snelle screeningsmethodiek voldoende perspectief biedt. De tijdelijke afwezigheid van dieren in de stal in verband met de CO2-massabalans gaat in DOES op verantwoorde, slimme wijzen worden opgelost t.w. door a) toepassing van het Rekenmodel SNELSTAL en b) data-analyse-methodiek van EnviVice.

Doelstellingen project DOES

De inzichten die tijdens de ontwerpfase zijn verkregen, hebben geresulteerd in een vervolgaanvraag binnen de ‘subsidieregeling experimenteerlocaties agrarische sector’. Binnen dat project worden de nationale doelstellingen voor ammoniakemissie en -depositie, waterkwaliteit (nitraat), biodiversiteit (ammoniak) en klimaat (methaan en lachgas) vertaald naar bedrijfsdoelstellingen in de regio Eemvallei, met een doorkijk naar de gehele provincie Utrecht en landelijk. De doelstelling van het project ‘Een experimenteerlocatie voor doelsturing in de melkveehouderij’ is om een basis teleggen voor toekomstige doelsturing voor de vergunningverlening. De boer zal daarbij nieuwe instrumenten krijgen waarmee de emissie en de milieu-impact integraal kunnen worden verminderd op basis van o.a real-time data (‘de boer aan het roer’). De veehouders uit het gebied gaan aan de slag met deze doelstellingen. Hiervoor gaan ze werken aan het verlagen van ammonium-stikstof in de mest (TAN) en dus ammoniakemissies, alsook de uitspoeling van stikstof naar het grondwater en de uitstoot van broeikasgassen. Verlagen van TAN is een krachtige manier om ammoniakemissie te verminderen zowel uit de stal als bij aanwending. TAN kan worden verlaagd o.a. door voeren van minder ruw eiwit, en dit kan gemonitord worden middels het tankmelkureum.

De agrariërs brengen zelf ook mogelijkheden aan voor het behalen van de doelstellingen, zoals bijvoorbeeld meer weidegang of het druppelen van water in de stal. De samenstelling van de mest wordt regelmatig bepaald. De emissies uit de stallen worden gemonitord met een continu meetsysteem voor ammoniak en methaan. Daarnaast worden de emissies na mesttoediening gemeten, de waterkwaliteit (grond- en oppervlaktewater) en de biodiversiteit in de bodem. De metingen geven de veehouders doorlopend inzicht in het resultaat van hun inspanningen en dus mogelijkheden tot optimalisatie, d.w.z. een feedback-loop, ondersteund met een dashboard (app). We bepalen uiteindelijk de kosten/baten van de maatregelen en effecten waardoor meer kansen ontstaan voor het toekomstige bestaansmodel van agrariers (monetariseren van groen-blauwe diensten) Het initiatief voor de Experimenteerlocatie is genomen door Stichting I-VEE, die ook de ontwerpstudie (“Fieldlab’) met succes heeft afgerond. In de Experimenteerlocatie werkt een focusgroep van veehouders samen en worden boeren op andere grondsoorten elders in de Provincie en daarbuiten bij het project betrokken en er wordt samengewerkt met een groep van gespecialiseerde bedrijven.

DOES: Ontwerp van een Fieldlab voor DOelsturing en Effectiviteit Stalsystemen

Projectstatus

Afgerond

Looptijd

Regio

Regio Eemland

Thema

stalsystemen, effectiviteit

Projectregeling

EIP - Gebiedsgerichte fieldlabs 2023