Nieuwe oplossingen voor een kwetsbaar gebied

De zandgronden in Zuidoost-Nederland kennen hun eigen, specifieke uitdagingen. De bodem houdt water en nutriënten minder goed vast, waardoor gewassen gevoeliger zijn voor droogte en uitspoeling. Tegelijk is er sprake van een hoge veedichtheid en een overschot aan mest. Dit zet druk op de waterkwaliteit en beschikbaarheid. Door klimaatverandering nemen droogteperiodes toe, terwijl uitspoeling van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen het grond- en oppervlaktewater belast.

Op deze experimenteerlocatie worden deze uitdagingen vertaald naar vier bedrijfssystemen:

Akkerbouw-groentesysteem
Gericht op hoogwaardige productie met slimme vruchtwisseling, groenbemesters en gerichte bemesting om verliezen te beperken.
Grondgebonden melkveesysteem
Combinatie van veehouderij en akkerbouw, met gesloten kringlopen en betere benutting van nutriënten.
Natuurinclusief melkveesysteem
Extensiever systeem, gekoppeld aan natuurgraslanden (bijvoorbeeld beekdalen), met focus op waterkwaliteit en biodiversiteit.
Gebiedsgebonden varkenshouderij
Varkenshouderij gekoppeld aan het gebied, met eigen voerproductie en benutting van reststromen.

Binnen deze systemen werkt men ook aan onder meer slimme gewasrotaties, inzet van groenbemesters, beter waterbeheer en efficiënter nutriëntengebruik. Ook wordt gekeken naar alternatieven voor gewasbescherming en manieren om ziekten en plagen te voorkomen.

Samen bouwen aan een gebiedsaanpak

Wat deze locatie bijzonder maakt, is de sterke nadruk op samenwerking in het gebied. Boeren, onderzoekers en overheden werken samen aan een zogeheten gebiedsbouwplan: een aanpak waarbij wordt gekeken welke teelten en activiteiten het beste passen bij de bodem, het watersysteem en de historie van percelen.

Dat vraagt om andere keuzes dan voorheen. Niet elke teelt past overal. En duurzaam bodemgebruik vraagt om samenwerking tussen sectoren, bijvoorbeeld tussen akkerbouw en veehouderij. In de regio gebeurt dat al generaties lang, bijvoorbeeld via het uitruilen van grond, mestuitwisseling en slimme gewasrotaties. Binnen de bedrijfssystemen wordt die praktijk nu bewust onderzocht en gevolgd: wat betekent deze samenwerking voor dierenwelzijn, diergezondheid, bodemkwaliteit, emissies en nutriëntenbenutting op zandgrond?

De locatie is daarmee een leeromgeving waarin kennis ontwikkeld, getest en gedeeld wordt. Wat hier werkt, kan breder worden toegepast in de regio.

Zuidoostelijk Zand

Regio

Zuidoostelijk Zandgebied

Thema

Akkerbouw, melkveehouderij, varkenshouderij, tuinbouw

Feiten en cijfers