Steeds meer gemeenten komen op de Wageningse campus langs met de vraag hoe zij een bijdrage aan die landbouwtransitie kunnen leveren. Met name ook rond natuurgebieden. Minder bestrijdingsmiddelen en minder mest rond hun bossen en andere kwetsbare natuur. Gemeenten zijn echter juridisch niet bevoegd om iets over bestrijdingsmiddelen, mest en daarmee over de teeltwijze te zeggen.
De beuk is een belangrijke loofboomsoort in Vlaanderen. Het is ook een droogtegevoelige boomsoort. Droogte is steeds vaker een probleem voor de beuk. Het afgelopen decennium was het warmste sinds het begin van de waarnemingen. Daarnaast verwacht men dat extreme zomerdroogte zoals waargenomen in de jaren 2003, 2010 en ook afgelopen jaar 2018 frequenter zal voorkomen in de toekomst. Het is daarom belangrijk om onze kennis over het effect van droogte op de groei van beuk te vergroten en te zoeken naar beheermaatregelen die deze nadelige effecten kunnen verkleinen.
Recent zijn alle mierengegevens bij elkaar gebracht om een verspreidingsatlas te maken. Tijdens dit proces is tevens geëvalueerd welke soorten in ons land bedreigd zijn in hun voorkomen. Dat blijken er behoorlijk wat te zijn.
Medewerkers en vrijwilligers in de sector bos en natuur doen regelmatig werk met een groot veiligheidsrisico. Voor het werken met bijvoorbeeld een motorkettingzaag, bosmaaier, of maaimachine, is een goede opleiding belangrijk en soms zelfs wettelijk verplicht. Er zijn allerlei instituten die opleidingen aanbieden, maar de inhoud van al die opleidingen verschilt aanzienlijk. Ook stellen de organisaties in bos en natuur verschillende eisen aan opleiding en ervaring voor het mogen werken met machines. Hierdoor ontstaat onduidelijkheid over welke werknemers, welke werkzaamheden mogen doen. Daarom heeft de werkgroep Arbo en veiligheid van de Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren (VBNE) voor de sector bos en natuur duidelijke en eenduidige opleidings- en ervaringseisen voor werken met machines opgesteld. Deze zijn beschreven in de ‘richtlijn praktijkopleidingen’.
Noord-Brabant is een van de provincies die het Actieplan Bos & Hout heeft omarmd. De provincie heeft een lange traditie van intensieve samenwerking tussen beleid en praktijk bij het versterken van biodiversiteit en leefgebieden. Het Actieplan Bos & Hout was een van de aanleidingen om deze dynamiek te onderbouwen met een nieuw bosbeleid.
In oktober 2016 is het Actieplan Bos & Hout gepresenteerd. Het Actieplan is opgebouwd langs drie lijnen: Meer doen met de bestaande bossen (‘Meer met bos’), meer bomen en bossen aanleggen (‘Meer bos’) en meer en gecascadeerd toepassen van hout (‘Meer met hout’). Bij de presentatie van het plan kreeg de lijn Meer bos veel aandacht, niet in de laatste plaats van personen en organisaties die zich afvroegen of dit wel realistisch was. De twee andere lijnen hadden minder nieuwswaarde en bleven op de achtergrond. Sindsdien is er veel gebeurd om het Actieplan tot uitvoering te brengen.
Lange tijd leek de kaalkap voorgoed te zijn verdwenen uit het Nederlandse bos, maar sinds enkele jaren wordt deze verjongingsmethode weer op meerdere plekken toegepast. De grote kapvlaktes en stevige bodembewerking zorgen voor gefronste wenkbrauwen bij menig boseigenaar. Vergooi je hier niet alles mee wat de afgelopen jaren is opgebouwd of is er wel degelijk een plek voor zogenoemde genuanceerde kapvlaktes in het toekomstige bos? Twee bosbeheerders Jaap Kuper (voormalig bosbeheerder Kroondomein Het Loo) en Simon Klingen (voormalig bosbeheerder Utrechts Landschap) beargumenteren hun standpunt in de kaalkap-discussie en geven daarbij hun eigen visie hoe het bosbeheer zou moeten worden vormgegeven.
Vorige maand presenteerde een brede maatschappelijke beweging hun nieuwe aanpak voor natuurherstel in Nederland, het Deltaplan Biodiversiteit. De deelnemers zijn kennisinstituten, landbouwvertegenwoordigers, bedrijven, natuur- en milieuorganisaties en een bank. Door betere samenwerking streven zij ernaar het biodiversiteitsverlies om kunnen buigen naar herstel. Een belangrijk aspect binnen het plan is het ontwikkelen van een nieuw verdienmodel, waarbij grondgebruikers beloond worden voor de inspanningen die zij leveren om de biodiversiteit te vergroten. In maart vinden de Provinciale Statenverkiezingen plaats. Een goed moment om het natuurbeleid weer eens onder de aandacht te brengen. Biedt het Deltaplan Biodiversiteit uitkomst?
Welke bijdrage kunnen bossen leveren aan onze gezondheid, ons welzijn en onze welvaart? Op welke manier kunnen we deze maatschappelijke bijdrage waarborgen in de toekomst zonder in te boeten op de ecologische draagkracht en de biodiversiteit van onze bossen? Samen met experts uit de stedenbouw, ruimtelijke ordening, landbouwsector en de gezondheidszorg heeft het Bosforum in Vlaanderen het voorbije jaar hierop antwoorden geformuleerd. Deze staan in de ‘Toekomstvisie Bos en Samenleving’.
De huidige vogelgriepuitbraak 2021-2022 is ongekend qua omvang en duur. Het virus is niet na de winter verdwenen, maar waart nog steeds rond. Zo was er in de zomer massale sterfte onder kolonievogels zoals grote sterns en lepelaars. En ook nu (augustus) worden nog volop dode vogelgriepslachtoffers gemeld, waaronder meerdere ooievaars. Het afgelopen jaar is het vogelgriepvirus aangetroffen in gebieden waar het voorheen niet voorkwam, treft het meer vogelsoorten dan voorheen en zijn ook zoogdieren slachtoffer geworden.
In de stikstofcrisis ligt de bal bij de boerensector om per 2030 de helft minder stikstof uit te stoten. Wat kunnen natuurbeherende organisaties doen om een bijdrage te leveren? Solidariteit tonen door de grote grazers te verwijderen?
Hout is een van de meest tastbare producten die het bos ons kan leveren. Op 24 februari jongstleden vond de 22ste Nederlandse Rondhoutveiling plaats. Dit jaar lag er een recordhoeveelheid van 1250 kuub hout, verdeeld over maar liefst 439 kavels en 49 verschillende houtsoorten op de Rolbaan klaar om geveild te worden. Een goede aanleiding voor de commissie Natuurlijke Verjonging van de KNBV om een excursie te organiseren naar de Rolbaan. Welke kennis is eigenlijk nodig voor het organiseren van deze unieke rondhoutveilig op Nederlandse bodem? Excursieleider Meindert Bruggemans (regiobeheerder bij Bosgroep Midden Nederland en al 22 jaar keurmeester voor de Rondhoutveiling) voorzag de, veelal nog studerende, deelnemers van alle ins and outs.
Op 14 maart was een aantal redactieleden van het Vakblad aanwezig bij de werkschuurbijeenkomst over het gebruik van ‘bij-trek-lieren’ in het bos. Op deze bijeenkomst werd de Moritz Fr50 van Pfanzelt Maschinenbau gedemonstreerd, een op afstand bestuurbaar rupsvoertuig met aanbouwlier. Wij hebben kritisch voor u gekeken wat deze bijtreklier allemaal kan.
De vraag naar hout stijgt, maar dat vertaalt zich vooralsnog niet naar een grotere oogst in de Nederlandse bossen. Deels komt dat omdat het niet past bij de doelstelling van sommige bossen. Maar deels ligt het waarschijnlijk ook aan een gebrek aan interesse bij kleine boseigenaren.
Wie in het groen werkt, krijgt al jaren voorlichting over het voorkomen van tekenbeten en de ziekte van Lyme. Toch komt de ziekte nog steeds te vaak voor. Ondertussen zijn er steeds meer besmette teken en blijkt dat ze, naast Lyme, ook andere ziektes kunnen overdragen zoals teken-encefalitis. Wie kan wat doen om de schade zo veel mogelijk te beperken? Werkt beschermende kleding eigenlijk wel, en is dat wel veilig voor mensen? En hebben de bloedtesten die sommige werkgevers aan hun medewerkers aanbieden eigenlijk wel zin? De laatste inzichten van vier adviseurs en onderzoekers.
Bodemverzuring is nog altijd een van de grootste problemen voor de natuurkwaliteit in Nederland, vooral op de droge zandgronden. In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw werd het vooral veroorzaakt door zwavelzuur vanuit de industrie, tegenwoordig speelt ammonium uit de landbouw de grootste rol. Ingrijpende brongerichte maatregelen zijn cruciaal om de depositie van ammonium terug te dringen, want het zelfherstellend vermogen van de bodem, iets waar het beleid op hoopt, is niet aan de orde. Zonder een zo snel mogelijke reductie van verzurende stoffen zal het steeds moeilijker worden om de natuurkwaliteit te herstellen.
Lang niet alle natuurbeheerders weten dat zij naast natuur ook belangrijke archeologische waarden beheren. Dat is jammer, want soms gaan dit soort waarden zonder enige opzet verloren. De Leidraad heidegebieden en archeologie moet beheerders en uitvoerders helpen om oog te krijgen voor dit vaak onzichtbare erfgoed. In de toekomst volgen er mogelijk meer van dit soort leidraden voor andere typen natuurterreinen met archeologisch erfgoed.
Met reacties van Abel Kooistra, kandidaat Provinciale Staten voor BBB Fryslân, Arjen Buijs, onderzoeker bossen natuurbeleid, Wageningen Universiteit & Research, Marieke Koekkoek, Tweede Kamerlid Volt, Andy Palmen, directeur Greenpeace Nederland en Rien Fraanje, directeur Interprovinciaal Overleg (IPO).
‘Waar we van houden, beschermen we.’ Het is een vaak terugkerende frase in de natuurbescherming. Toch wordt ons bosen natuurbeheer veelal voorschreven op basis van rationaliteit en harde feiten. Internationaal onderzoek en internationale inzichten laten zien dat rekening houden met culturele en spirituele waarden het bos- en natuurbeheer en beleid sociaal rechtvaardiger, duurzamer en efficiënter maken. Ook is aangetoond dat natuurverbondenheid meestal samengaat met ‘groener’ gedrag, inzet en draagvlak voor natuurbehoud. Wij onderzochten hoe het gesteld is met spirituele waarden in het Nederlandse terreinbeheer, in planning en praktijk. We vergeleken Nederlandse beheerplannen met plannen uit Canada, en interviewden ruim twintig Nederlandse terreinbeheerders over de rol van spirituele waarden in hun werk. De uitkomsten zijn verrassend en kunnen gevolgen hebben voor het terreinbeheer en natuurbeleid in Nederland.
Paardenkracht in het bos. Een mooi gezicht. Je komt het niet dagelijks tegen, maar de interesse bij bos- natuurbeheerders groeit. Paarden zijn op vele manieren inzetbaar: bij kwetsbare bodems en/of vegetaties, op moeilijk bereikbare plekken, bij selectieve kap, om met een ploeg bosbodems open te trekken, voor het verwijderen van invasieve soorten, et cetera. Geldersch Landschap & Kasteelen liet paarden komen voor een bosvak in bosgebied de Sijsselt bij Ede, om na een dunning de gezaagde boomstammen uit het bos te trekken. Normaal gesproken wordt daarvoor een harvester ingezet, maar in dit bosvak van 2,7 hectare waar geen enkel pad doorheen loopt, kunnen geen machines komen. Bomen omzagen om toch een weg voor machines te banen, vindt de organisatie afbreuk doen aan het karakter van het bos, dat dertig jaar geleden tijdens de Nationale Boomfeestdag door kinderen aangeplant.